R290 warmtepomp: propaan als natuurlijk koudemiddel
Een R290 warmtepomp gebruikt propaan als koudemiddel in plaats van een fluorhoudend gas (F-gas). R290 koudemiddel heeft een zeer laag aardopwarmingsvermogen en valt buiten de Europese uitfasering van F-gassen. In deze gids lees je wat dat betekent, hoe het zit met de veiligheid en waarom je een R290-monoblock zelf kunt aansluiten.
Bijgewerkt op 6 oktober 2026
Wat is R290 koudemiddel?
R290 is de technische naam voor propaan, een natuurlijk koudemiddel. Het circuleert in de gesloten kringloop van de warmtepomp en neemt buiten warmte op door te verdampen. Propaan kookt bij normale druk rond −42 °C en is daardoor goed bruikbaar bij lage buitentemperaturen.
Lange tijd waren synthetische koudemiddelen als R410A en later R32 gangbaar in warmtepompen. Steeds meer fabrikanten stappen voor lucht-water warmtepompen over op R290. Bij Kolvran verkopen we uitsluitend warmtepompen met R290.
GWP: R290 tegenover R32 en R410A
De GWP (global warming potential) geeft aan hoe sterk een gas bijdraagt aan opwarming, vergeleken met CO₂ (GWP 1). Lekt er koudemiddel weg, dan telt die waarde. De gangbare waarden, ook gebruikt door fabrikanten als Nefit Bosch en NIBE:
| Koudemiddel | Soort | GWP (indicatief, IPCC AR4) |
|---|---|---|
| R290 (propaan) | Natuurlijk | 3 |
| R32 | F-gas (HFK) | 675 |
| R410A | F-gas (HFK-mengsel) | 2.088 |
De F-gassenverordening (EU) 2024/573
Sinds 2024 geldt de nieuwe Europese F-gassenverordening (EU) 2024/573. Die verbiedt stap voor stap het op de markt brengen van apparaten met F-gassen. Voor warmtepompen zijn dit de belangrijkste data:
Er zijn uitzonderingen als veiligheidseisen op de plaats van gebruik een F-gas noodzakelijk maken. Voor jou als eigenaar betekent het verbod niet dat een bestaande warmtepomp eruit moet; het gaat om nieuwe apparaten die op de markt komen. Wel kiezen fabrikanten nu al voor R290, zodat je met een R290-toestel niet afhankelijk bent van koudemiddelen die schaarser en duurder worden.
- 1 januari 2027: geen nieuwe monoblock-warmtepompen (tot 50 kW) met een F-gas met GWP 150 of hoger; ook lucht-water split-systemen tot 12 kW vallen per 2027 onder die grens.
- 1 januari 2032: kleine monoblock-warmtepompen en airco's onder 12 kW mogen helemaal geen F-gassen meer bevatten.
- 1 januari 2035: hetzelfde volledige verbod voor split-airco's en split-warmtepompen.
Veiligheid: propaan is brandbaar
Propaan valt in veiligheidsklasse A3: niet giftig, wel licht ontvlambaar. Daarom gelden voor R290-toestellen strengere ontwerp- en installatie-eisen, onder meer volgens EN 378 en IEC 60335-2-40. Bij een monoblock zit het koudemiddel af fabriek in een gesloten circuit in de buitenunit. De vulhoeveelheid is beperkt; de exacte hoeveelheid staat op het typeplaatje.
Rond de buitenunit schrijft de fabrikant een veiligheidszone voor. Daarin mogen geen ontstekingsbronnen zitten en geen openingen naar binnen, zoals ramen, ventilatieroosters of putten waarin zwaar propaangas zich kan ophopen. De afmetingen verschillen per merk; volg de installatiehandleiding. Werk aan het koudemiddelcircuit zelf is voorbehouden aan gekwalificeerde monteurs.
Hoge aanvoertemperaturen met R290
Een praktisch voordeel van propaan is dat het hoge aanvoertemperaturen toelaat. Diverse R290-warmtepompen halen volgens de fabrikant tot ongeveer 75 °C, waaronder de NIBE S2125 en de Nefit Bosch Compress 5800i AW. Dat helpt in bestaande woningen met radiatoren en bij het opwarmen van tapwater in een boiler.
Zuinig blijft het om zo laag mogelijk te stoken. Een hogere aanvoertemperatuur kost rendement. Lees ook warmtepomp met vloerverwarming of radiatoren.
Waarom je een R290-monoblock zelf kunt aansluiten
Bij een monoblock warmtepomp blijft het koudemiddelcircuit gesloten in de buitenunit. Naar binnen lopen alleen waterleidingen en een kabel. Je hoeft dus niet aan het koudemiddel te komen, en dat maakt aansluiten door een particulier mogelijk: water en stroom, zonder F-gassen-certificaat. Hoe dat werkt lees je op zelf aansluiten.
Let op als je subsidie wilt: voor de ISDE eist RVO dat een professioneel installatiebedrijf de warmtepomp installeert. Installeer je zelf, dan krijg je geen ISDE. Zie ISDE-subsidie voor een warmtepomp.
