Koelen met een warmtepomp

Koelen met een warmtepomp kan, maar het werkt anders dan een airco. Een lucht-water- of bodem-water-warmtepomp koelt via het water in je vloer of in fancoils, en dat geeft een rustige, milde verkoeling. In deze gids lees je hoe dat werkt, waar je op moet letten en wanneer je beter aan een airco denkt.

Bijgewerkt op 6 oktober 2026

Kan een warmtepomp ook koelen?

Veel warmtepompen kunnen ook koelen. De warmtepomp draait dan het proces om: in plaats van warmte naar binnen te brengen, haalt hij warmte uit het cv-water en voert die af naar buiten of naar de bodem. Het gekoelde water loopt door hetzelfde afgiftesysteem waarmee je in de winter verwarmt.

Niet elke warmtepomp kan dit standaard. Controleer of het toestel een koelfunctie heeft en of daar extra onderdelen voor nodig zijn. Voor de Vaillant aroTHERM plus geeft de fabrikant bijvoorbeeld koelgegevens op, en bij bodem-water-warmtepompen zijn er aparte koelversies.

Actief en passief koelen

Er zijn twee manieren van koelen. Het verschil zit in de vraag of de compressor meedraait. Milieu Centraal noemt passief koelen energiezuinig en waarschuwt dat actief koelen behoorlijk veel energie kost.

Vloerkoeling: comfortabel, maar beperkt

Met vloerverwarming heb je in de zomer vloerkoeling. Het grote koele oppervlak neemt warmte op uit de ruimte, zonder tocht en zonder geluid. Verwacht geen airco-effect: vloerkoeling haalt de scherpe kantjes van een hittegolf af en houdt een goed geïsoleerd huis op een aangename temperatuur, maar koelt een warme bovenverdieping niet snel af.

Met radiatoren koelen werkt in de praktijk nauwelijks. Koude lucht blijft rond de radiator hangen en het afgiftevermogen bij koelwatertemperatuur is klein. Voor koeling via radiatoren heb je fancoils of convectoren met ventilator nodig.

Dauwpunt en condens: de belangrijkste spelregel

Als een oppervlak kouder wordt dan het dauwpunt van de lucht, slaat er vocht op neer. Bij vloerkoeling betekent dat een natte, gladde vloer en mogelijk schade aan hout of laminaat. Daarom mag het vloeroppervlak niet te koud worden; vaak wordt ongeveer 18 °C als veilige ondergrens genoemd, maar bij een hoge luchtvochtigheid kan het dauwpunt hoger liggen.

De oplossing is een dauwpuntbewaking: een sensor meet de luchtvochtigheid en de regeling past de aanvoertemperatuur zo aan dat er geen condens ontstaat. Zorg daarnaast dat leidingen en verdelers met koud water dampdicht geïsoleerd zijn. Geschikte regelingen vind je bij regelingen en thermostaten.

Fancoils voor meer koelvermogen

Wil je echt koelen, bijvoorbeeld in een slaapkamer onder het dak, dan is een fancoil de beste aanvulling. Dat is een unit met een warmtewisselaar en ventilator, aangesloten op het watercircuit van de warmtepomp. Een fancoil mag wel koud water krijgen, omdat het condenswater wordt opgevangen en via een condensafvoer weggaat.

Fancoils werken in de winter ook als verwarming en combineren goed met vloerverwarming beneden. Let op het geluid van de ventilator in slaapkamers en plan de condensafvoer vooraf.

Warmtepomp of airco?

Een airco is ook een warmtepomp, maar dan een lucht-luchtwarmtepomp: hij verwarmt of koelt direct de lucht in de kamer. Een lucht-water-warmtepomp verwarmt water voor vloer, radiatoren en tapwater. Wil je vooral snel en krachtig koelen in losse ruimtes, dan is een airco sterker. Wil je je hele huis verwarmen en daarnaast mild koelen, dan is een warmtepomp met koelfunctie de logische keuze.

Kolvran verkoopt bewust geen split-airco's. Daarbij lopen koudemiddelleidingen naar binnen en is werk aan het koudemiddelcircuit voorbehouden aan gecertificeerde monteurs. Bij een R290-monoblock blijft het koudemiddel in de buitenunit en sluit je alleen water en stroom aan; zie zelf aansluiten. Let ook op subsidie: RVO geeft geen ISDE-subsidie voor een lucht-luchtwarmtepomp, en voor ISDE op een lucht-water-warmtepomp moet een installatiebedrijf de installatie doen.